Μονεμβασιά

Η Μονεμβασιά ιδρύθηκε το 583 μ.Χ. από κατοίκους της Σπάρτης και της Λακωνίας που αναζητούσαν προστασία από τις σλαβικές επιδρομές. Ο φυσικά οχυρός βράχος, η πρόσβαση μόνο από μία στενή γέφυρα και το ασφαλές λιμάνι την έκαναν ιδανική φυσική φρουρά.

Κατά τη βυζαντινή περίοδο εξελίχθηκε σε μια από τις σπουδαιότερες εμπορικές πόλεις της Ανατολικής Μεσογείου — εξήγαγε το διάσημο γλυκό κρασί «Μαλβαζία» (Malvasia) που ταξίδευε σε όλη την Ευρώπη και άλλαξε ακόμα και την ονομασία πολλών κρασιών διεθνώς. Στο απόγειό της είχε 40.000 κατοίκους και ονομαζόταν «Πέτρα της Πτώχειας» από τους εχθρούς της.

Πέρασε διαδοχικά στους Φράγκους (1249), τους Βυζαντινούς, τους Ενετούς (1463–1540 και 1690–1715) και τους Οθωμανούς. Απελευθερώθηκε από τους Έλληνες στις 23 Ιουλίου 1821 — ήταν η πρώτη ελληνική πόλη που ανακαταλήφθηκε στην Επανάσταση. Σήμερα κατοικείται μόνιμα από 10 περίπου οικογένειες και αναγνωρίζεται ως μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς υποψήφιο για UNESCO.

Διασχίζετε τη μοναδική γέφυρα με τα πόδια (δεν επιτρέπονται αυτοκίνητα μέσα στο κάστρο — μόνο μικρό λεωφορείο για ηλικιωμένους και αποσκευές). Περνώντας τη βαριά καμαρωτή Κεντρική Πύλη, χάνεστε σε ένα δαίδαλο πετρόκτιστων στενών, σκεπαστών διαδρόμων και αυλών που οδηγούν στην Κεντρική Πλατεία.

Η Κεντρική Πλατεία είναι το βυζαντινό «κέντρο» της Κάτω Πόλης: εδώ δεσπόζει ο ναός του Ελκομένου Χριστού (μεγάλη βυζαντινή εκκλησία του 12ου–13ου αιώνα με μοναδικές βυζαντινές εικόνες) και απέναντι το πρώην τζαμί που σήμερα στεγάζει το Αρχαιολογικό Μουσείο. Γύρω από την πλατεία υπάρχουν παραδοσιακά εστιατόρια, καφέ και κρασοπωλεία με Μαλβαζία.

Τα μικρά πετρόκτιστα σπίτια έχουν μετατραπεί σε boutique ξενοδοχεία και ξενώνες με τέλειο σεβασμό στην αρχιτεκτονική. Η διαμονή μέσα στο κάστρο είναι μοναδική εμπειρία — όταν φεύγουν οι daily τουρίστες το βράδυ, η Κάτω Πόλη ησυχάζει εντελώς και νιώθεις ότι κοιμάσαι στον Μεσαίωνα.

Η Άνω Πόλη είναι η ψηλότερη ζώνη του κάστρου (στα 300 μέτρα), σήμερα ερειπωμένη αλλά μαγευτική. Η ανάβαση γίνεται με τα πόδια μέσα από ένα φιδίσιο πέτρινο μονοπάτι 20 λεπτών — απαιτεί καλά παπούτσια αλλά αξίζει απόλυτα.

Στην κορυφή στέκει η εκκλησία της Αγίας Σοφίας — ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της βυζαντινής αρχιτεκτονικής στην Πελοπόννησο. Χτίστηκε τον 12ο αιώνα κατά τα πρότυπα της Δαφνίου, με ωραιότατο οκταγωνικό τρούλο και σπάνιες τοιχογραφίες.

Η θέα από την Άνω Πόλη κόβει την ανάσα: ολόκληρος ο Λακωνικός κόλπος, η ακτή της Λακωνίας, ο Πάρνωνας στο βάθος και βαθιά κάτω το ενετικό λιμάνι. Είναι ο νο.1 χώρος για ηλιοβασίλεμα στη Μονεμβασιά — αν μπορείτε, κρατήστε το για το τέλος της ημέρας.

Η Πορί είναι η οργανωμένη παραλία της Νέας Μονεμβασιάς (κάτω από τον βράχο) — μεγάλη με βότσαλο και ρηχά νερά, ιδανική για οικογένειες. Στα 6 χλμ. βόρεια θα βρείτε την Αμπελάκια, μια όμορφη αμμώδη παραλία με κρυστάλλινα νερά.

Πιο νότια, η παραλία Κακάβος (5 χλμ.) έχει σχηματισμούς βράχων που θυμίζουν εξωτικό προορισμό. Η Πλύτρα και ο Κουτσουνάρι (20 χλμ. βόρεια) είναι από τις ωραιότερες παραλίες της Λακωνίας, ενώ ο Ξύλι κρατά την παραδοσιακή του μαγεία.

Στην ευρύτερη περιοχή αξίζει εκδρομή στο Νεάπολη και το νησάκι Ελαφόνησος με την παραλία Σίμος (μία από τις ωραιότερες της Ελλάδας — 70 χλμ. από Μονεμβασιά, 10 λεπτά πλοιάριο).

Η Μαλβαζία είναι το «θρυλικό» γλυκό κρασί της Μονεμβασιάς — εξάγονταν στη μεσαιωνική Ευρώπη από τους Ενετούς και κατέληξε να σημαίνει «εκλεκτό κρασί» σε πολλές γλώσσες. Το οινοποιείο Μονεμβασιά Winery αναβίωσε την παράδοση με σύγχρονες τεχνικές. Επισκεφθείτε για ξενάγηση και γευσιγνωσία (έχει εξαιρετικά λευκά Μονεμβασιά και Ασύρτικο, καθώς και την κλασική Μαλβαζία).

Δοκιμάστε σαϊτιά (παραδοσιακή πίτα με χόρτα τυλιγμένη σε φύλλο), γουρουνόπουλο Λακωνίας στα κάρβουνα, καπνιστή ρέγγα, χορτόπιτα και κατσικάκι λεμονάτο. Στα παραθαλάσσια εστιατόρια θα δείτε φρέσκο ψάρι και αχινούς.

Η Λακωνία παράγει εξαιρετικά προϊόντα: ελαιόλαδο Λακωνίας ΠΟΠ, πορτοκάλια Λακωνίας, σύκα Κυπαρισσίας, μέλι ελάτης Πάρνωνα και ξακουστή ελιά Καλαμών. Μην ξεχάσετε να αγοράσετε τοπικό μέλι και κρασί ως αναμνηστικό.