Αρχαία Ολυμπία

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες ξεκίνησαν επίσημα το 776 π.Χ. προς τιμήν του Δία και τελούνταν κάθε 4 χρόνια (Ολυμπιάδα). Διήρκεσαν 1.169 χρόνια — μέχρι το 393 μ.Χ. όταν ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α' τους κατήργησε ως «ειδωλολατρικούς». Κατά τη διάρκεια των αγώνων κηρυσσόταν Ιερή Εκεχειρία σε όλη την Ελλάδα — όλοι οι πόλεμοι σταματούσαν για να μπορέσουν οι αθλητές και θεατές να ταξιδέψουν με ασφάλεια.

Τα αθλήματα περιλάμβαναν: στάδιο (192 μέτρα), δίαυλος, δόλιχος, πένταθλο (άλμα, ακόντιο, δίσκος, τρέξιμο, πάλη), πυγμή, παγκράτιο, ιπποδρομίες, τέθριππο και οπλιτοδρομία. Οι νικητές στεφανώνονταν με στεφάνι αγριελιάς από το ιερό δέντρο της Ολυμπίας — το πιο πολύτιμο έπαθλο του αρχαίου κόσμου.

Οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες αναβίωσαν το 1896 στην Αθήνα από τον Pierre de Coubertin. Από τότε, σε κάθε Ολυμπιάδα, η Ολυμπιακή Φλόγα ανάβει στην Αρχαία Ολυμπία με τη βοήθεια κοίλου κατόπτρου που εστιάζει τις ηλιακές ακτίνες — μια συγκινητική τελετή στον ναό της Ήρας, που ταξιδεύει με λαμπαδηδρομία μέχρι την εκάστοτε φιλοξενούσα πόλη.

Ο Ναός του Δία ήταν το μεγαλύτερο μνημείο της Άλτιδος (το ιερό άλσος) — δωρικός, χτίστηκε το 470–456 π.Χ. από τον αρχιτέκτονα Λίβωνα τον Ηλείο. Στέγαζε το θρυλικό χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία, ύψους 12 μέτρων, φτιαγμένο από τον Φειδία γύρω στο 435 π.Χ. — ένα από τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου. Σήμερα σώζονται μόνο τα μεγαλιθικά πεσμένα κιόνια του και η μία αναστηλωμένη κολώνα.

Ο Ναός της Ήρας (Ηραίον) είναι ο αρχαιότερος μνημειακός ναός της Ελλάδας (600 π.Χ.) — εδώ ανάβει η Ολυμπιακή Φλόγα. Άλλα σημαντικά μνημεία της Άλτιδος: το εργαστήριο του Φειδία (όπου φτιάχτηκε το άγαλμα του Δία — σήμερα σώζεται ένα κύπελλο του γλύπτη), το Φιλιππείο (κυκλικό μνημείο του Φιλίππου Β'), η Στοά της Ηχούς, το Λεωνίδαιο και ο Βωμός του Δία.

Στους πρόποδες του λόφου Κρόνιου βρίσκονται οι Θησαυροί — μικρά κτίσματα που οι ελληνικές πόλεις έχτιζαν για να αποθηκεύουν αφιερώματα. Σώζονται 12. Η περιήγηση σε όλο τον χώρο διαρκεί τουλάχιστον 2 ώρες με αναπνοή ιστορίας σε κάθε πέτρα.

Το Αρχαίο Στάδιο της Ολυμπίας είναι ίσως το πιο συγκινητικό σημείο του χώρου. Διατηρείται σχεδόν ολόκληρο — με την αυθεντική του γραμμή εκκίνησης (αφέτηριες πλάκες με αυλάκια για τα δάχτυλα των αθλητών), τις πέτρινες κερκίδες χωρητικότητας 45.000 θεατών (καθόντουσαν στο χώμα — μόνο οι Ελλανοδίκες είχαν επίσημες θέσεις) και τη χαρακτηριστική σήραγγα (Κρυπτή Στοά) από όπου έβγαιναν οι αθλητές.

Η απόσταση του «στάδιου» (192,28 μέτρα) είναι αυτή που έδωσε το όνομα στη μονάδα μέτρησης και στο σύγχρονο αθλητικό «στάδιο». Σήμερα, πολλοί επισκέπτες τρέχουν αυθόρμητα τα 192 μέτρα — μια από τις πιο μοναδικές εμπειρίες οποιουδήποτε αρχαιολογικού χώρου παγκοσμίως.

Στο αρχαίο Στάδιο τελέστηκε το 2004 ο τελικός σφαιροβολίας των Ολυμπιακών Αθηνών — σπάνια στιγμή σύγχρονης αναβίωσης. Δίπλα στο στάδιο, ο Ιππόδρομος (που δεν σώζεται) φιλοξενούσε τις περίφημες αρματοδρομίες — με συμμετοχή και γυναικών (Κυνίσκα η Σπαρτιάτισσα ήταν η πρώτη Ολυμπιονίκης).

Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Αρχαίας Ολυμπίας είναι από τα κορυφαία της Ελλάδας. Περιλαμβάνει αριστουργήματα όπως: ο Ερμής του Πραξιτέλη (μοναδικό σωζόμενο πρωτότυπο έργο του μεγάλου γλύπτη, 4ος αι. π.Χ.), η Νίκη του Παιωνίου (πετά πάνω σε σύννεφο), τα αετώματα του ναού του Δία (με Πέλοπα και Λαπίθες-Κένταυρους), η κεφαλή της Ήρας και πλήθος ολυμπιακών αναθημάτων.

Στο διπλανό Μουσείο των Ολυμπιακών Αγώνων της Αρχαιότητας θα δείτε αθλητικά σκεύη: αλτήρες, δίσκους, στλεγγίδες (όργανο καθαρισμού δέρματος), στεφάνια νίκης, αγγεία με ζωγραφισμένες σκηνές αθλημάτων. Συμπληρωματικά, το Μουσείο της Ιστορίας των Ανασκαφών (στο γερμανικό κτίριο) και το Μουσείο των Σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων διηγούνται την αναβίωση των αγώνων από το 1896.

Ο σύγχρονος οικισμός της Ολυμπίας (Αρχαία Ολυμπία) βρίσκεται 200 μέτρα από τον αρχαιολογικό χώρο — γραφικός, με πλήρη τουριστική υποδομή: ξενοδοχεία, ταβέρνες με ηλιακό κρασί και ψητά, καταστήματα παραδοσιακών προϊόντων και αναμνηστικών.

Η περιοχή της Ηλείας παράγει εξαιρετικά κρασιά. Επισκεφθείτε το Κτήμα Μερκούρη (1864 — από τα παλαιότερα της Ελλάδας, διεθνώς διάσημο), το οινοποιείο Brintziki και άλλα μικρά οικογενειακά (γευσιγνωσίες με κρασιά Αγιωργίτικο, Ρεφόσκο, Ρομπόλα).

Στις ταβέρνες της Αρχαίας Ολυμπίας δοκιμάστε: κοκορέτσι ψητό σε αρχαία αμφορική γάστρα, αρνί σούβλας ή λεμονάτο, λαλάγγια Ηλείας, τυρόπιτες χειροποίητες με φύλλο τραβηχτό και ντόπιο μέλι θυμαρίσιο.

Στην ευρύτερη Ηλεία αξίζουν εκδρομές: η μαγική παραλία Καϊάφα (15 χλμ.) με ιαματικές πηγές και πευκόφυτο περιβάλλον, το οροπέδιο Φολόης (μοναδικό δάσος βελανιδιάς στην Ευρώπη), και η Κυλλήνη με τα Λουτρά Κυλλήνης (αρχαία ιαματική πηγή).