Κρήτη – Ηράκλειο

Η ευρύτερη περιοχή του Ηρακλείου ήταν το επίκεντρο του Μινωικού πολιτισμού (2700–1450 π.Χ.) — του πρώτου μεγάλου ευρωπαϊκού πολιτισμού. Η Κνωσός, ανασκαμμένη από τον Άγγλο αρχαιολόγο Sir Arthur Evans στις αρχές του 20ού αιώνα, αποκάλυψε ένα πολυώροφο παλάτι 20.000 τ.μ. με προηγμένο σύστημα ύδρευσης, αποχέτευσης και κεντρικού φωτισμού — εκπληκτική τεχνολογία για την εποχή.

Η σύγχρονη πόλη ιδρύθηκε από τους Άραβες (824 μ.Χ.) με το όνομα Χάνδαξ. Πέρασε στα χέρια των Βυζαντινών (961), των Ενετών (1204–1669) που την ονόμασαν Candia και την έκαναν μία από τις πλουσιότερες πόλεις της Μεσογείου, και τέλος των Οθωμανών μετά την μακροχρόνια Πολιορκία της Candia — μια από τις μεγαλύτερες πολιορκίες στην ιστορία (1648–1669).

Σήμερα το Ηράκλειο είναι μια ζωντανή πανεπιστημιακή πόλη με 200.000 κατοίκους, σύγχρονο λιμάνι, ένα από τα πιο πολυσύχναστα αεροδρόμια της Ελλάδας και πρόσβαση στις ομορφότερες παραλίες της νότιας Μεσογείου.

Η Κνωσός βρίσκεται μόλις 5 χλμ. νότια της πόλης (λεωφορείο νο. 2 ή ταξί). Ο κεντρικός χώρος με τον θρόνο του Μίνωα, οι αναπαλαιωμένες κόκκινες κολώνες, οι περίφημες τοιχογραφίες (αντίγραφα — τα πρωτότυπα στο Μουσείο) με τους ταυροκαθάπτες, τους Δελφίνους και την Παριζιάνα, σας μεταφέρουν 3.500 χρόνια πίσω. Είσοδος 15€ (συνδυαστικό με Μουσείο 20€).

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου στο κέντρο της πόλης είναι ένα από τα κορυφαία μουσεία της Ευρώπης. Στεγάζει τη μεγαλύτερη συλλογή Μινωικών αρχαιοτήτων στον κόσμο: τον Δίσκο της Φαιστού με την αναποκωδικοποίητη γραφή, το Φιδομάνα, τα ταυροκεφαλικά ρυτά και τις αυθεντικές τοιχογραφίες της Κνωσού.

Συμβουλή: επισκεφθείτε πρώτα το Μουσείο και μετά την Κνωσό — έτσι θα κατανοήσετε καλύτερα τι βλέπετε στις ανασκαφές. Αποφύγετε τις ώρες αιχμής (11:00–14:00) τους καλοκαιρινούς μήνες.

Το ενετικό φρούριο Κούλες (Castello a Mare, 16ος αιώνας) στην είσοδο του παλιού λιμανιού είναι το σύμβολο της πόλης. Αναπαλαιωμένο, στεγάζει εκθέσεις και προσφέρει από την ταράτσα του την καλύτερη θέα στην πόλη και στην Δία (το νησάκι απέναντι). Είσοδος 4€.

Περπατήστε στα ενετικά τείχη — μήκος 7 χλμ., από τα μεγαλύτερα διατηρημένα τείχη της Μεσογείου. Στον Προμαχώνα Μαρτινένγκο βρίσκεται ο τάφος του Νίκου Καζαντζάκη με την περίφημη επιγραφή «Δεν ελπίζω τίποτα. Δε φοβούμαι τίποτα. Είμαι λέφτερος».

Στην κεντρική πλατεία της Ελευθερίας και στα Λιοντάρια (Πλατεία Βενιζέλου) θα δείτε την Κρήνη Μοροζίνι (1628) — εξαιρετικό δείγμα ενετικής γλυπτικής. Δίπλα ο Άγιος Μάρκος (σήμερα εκθεσιακός χώρος) και ο Άγιος Τίτος ολοκληρώνουν το ιστορικό τετράγωνο. Η οδός Δαιδάλου και η 25ης Αυγούστου είναι οι πιο όμορφοι πεζόδρομοι.

Ο νομός Ηρακλείου έχει δεκάδες παραλίες σε κάθε γούστο. Τα Μάταλα στη νότια ακτή είναι θρυλικά — οι περίφημες σπηλιές στα βράχια όπου ζούσαν χίπις τη δεκαετία του ’60 (συμπεριλαμβανομένου του Bob Dylan και της Joni Mitchell) εξακολουθούν να μαγεύουν. Κάθε καλοκαίρι γίνεται το Matala Beach Festival.

Η Αγία Πελαγία και η Λυγαριά στα βόρεια προσφέρουν κρυστάλλινα νερά σε προστατευμένους κόλπους — ιδανικές για οικογένειες. Η Άμμουδι και η Άμμουδάρα κοντά στην πόλη είναι οι πιο εύκολα προσβάσιμες, με όλες τις παροχές.

Για περιπέτεια, μην χάσετε την Πρέβελη και τις παραλίες του Λιβυκού: Λέντας, Τρυπητή, Άγιος Φραγκίσκος. Το Κάλι Λιμένες ήταν ο αρχαίος λιμάνας που πέρασε ο Απόστολος Παύλος — σήμερα γραφικό ψαροχώρι με ταβέρνες πάνω στο κύμα.

Η κρητική διατροφή είναι από τις πιο υγιεινές στον κόσμο και αναγνωρισμένη από τη UNESCO ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Στο Ηράκλειο θα δοκιμάσετε αυθεντικά: ντάκο (παξιμάδι με ντομάτα, ξινομυζήθρα, ελαιόλαδο), αντικριστό (αρνί ψημένο σε ανοιχτή φωτιά), γαμοπίλαφο, χοχλιούς μπουμπουριστούς (σαλιγκάρια), και φυσικά μυζήθρα με μέλι.

Το ελαιόλαδο της περιοχής Πεζά και Μεσσαρά είναι από τα καλύτερα στον κόσμο, ενώ η περιοχή του Πεζά είναι η μεγαλύτερη αμπελουργική ζώνη της Κρήτης. Δοκιμάστε ντόπιες ποικιλίες: Βιδιανό, Βηλάνα, Δαφνί στα λευκά και Κοτσιφάλι, Μανδηλαριά, Λιάτικο στα ερυθρά.

Στην πόλη, η αγορά της οδού 1866 είναι must — μπαχαρικά, βότανα του βουνού (δίκταμο, μαλοτήρα), παραδοσιακά τυριά (γραβιέρα, ανθότυρο, μυζήθρα) και κρητικά παξιμάδια. Για raki, οι ταβέρνες στο Λάκκο και την Παλιά Λιμενική προσφέρουν αυθεντική εμπειρία.

Από το Ηράκλειο έχετε εύκολη πρόσβαση σε όλα τα μεγάλα αξιοθέατα της Κρήτης. Η Φαιστός (60 χλμ. νότια) είναι το δεύτερο σημαντικότερο Μινωικό παλάτι — λιγότερο αναπαλαιωμένο από την Κνωσό αλλά πιο αυθεντικό, με εκπληκτική θέα στη Μεσσαρά.

Το Οροπέδιο Λασιθίου (50 χλμ. ανατολικά) με τους χιλιάδες ανεμόμυλους, το Σπήλαιο Ψυχρού (Διαϊκόν Άντρον — γενέτειρα του Δία κατά τον μύθο) και τα γραφικά χωριά είναι ιδανική ημερήσια εκδρομή.

Η Αρχάνες, 15 χλμ. νότια, ήταν το πιο όμορφο χωριό της Ευρώπης το 2007. Παραδοσιακή αρχιτεκτονική, εξαιρετικές ταβέρνες και οινοποιεία. Από εκεί συνεχίστε στο όρος Γιούχτας — λέγεται ότι το προφίλ του μοιάζει με ξαπλωμένο πρόσωπο του Δία.